Doping kullanimi, özellikle uluslararasi
düzeyde modern yarisma sporlarinin gittikçe
acimasiz hale gelmesi, zafer coskusu ve
sportif basarilarin getirdigi sosyal ve
ekonomik ödüller her geçen gün sporcularin
mümkün olan herhangi bir yolla
performanslarini arattirmaya zorlayip
özendirmektedir.
Fakat bunlarin adeta madalyonun ters tarafi
olan asagida belirttigimiz zararli yönleri,
zafer sarhoslugu ve alinan dereceler
neticesinde hiç görülmemekte ve daha sonra
aci gerçeklerle karsilasilmaktadir.
Doping
kullaniminin moral ve fiziki sonuçlari:
Moral olarak
* Sporculuk prensiplerine ve centilmenlige
aykiridir.
* Kendini ve baskasini aldatmadir.
* Diger yarismacilara bir hakarettir.
* Ailesi, arkadaslari, kulübü ve milli spor
federasyonlari tarafindan kendisine
gösterilen güveni kötüye kullanmadir.
* Ilgili herkes için ayiptir.
* Bir milletin yasalarini zorlamadir ve ilaç
kullanimi suçlu muamelesi görür.
* Sporcu bu ayibi ve zararli etkileri bilip
kullandigi için bunu gizli yapar ve daima
suçluluk hissi duyar.
Fiziki
olarak:
* Bireyin sagligini riske sokar.
* Bazilari bilinen, bazilari bilinmeyen
hemen veya uzun sürede görülen yan etkilere
neden olur. (Bu tehlikeli etkilerin sonucu
seneler sonra dahi çikabilir.)
* Sporcunun biyolojik hazirligini bozar.
* Fiziksel bozukluklar yaratir, bunlar bazen
ölüme bile neden olur.
* Aliskanlik yaratir.
Sagligi
tehdit eden en önemli zararlarina genel
bakis:
* Karaciger ve böbrek bozukluklarina yol
açar. Çünkü bu ilaçlar vücutta karacigerde
elimine olup, böbrekler vasitasiyla
atildigindan, bu organlarda büyük
tahribatlar yapmaktadir. Sarilik bulgularina
veya iflasina hatta ölüme yol açmaktadir.
* Vücudun normal kapasitesi üzerine
çikildigindan, kas ve eklem sakatliklarina
neden olur.
* Cinsel performansta denge bozulmakta,
erkekler kisirlasmaya kadinlar ise
erkeklesmeye baslamaktadir.
* Kanser tehlikesi yaratmaktadir. Bu tür
ilaçlar hücre bölünmesini hizlandirmak
suretiyle protein metabolizmasina etki eder.
kanserde bir hücre oldugundan bu
hücrelerinde bölünmesi hizlanir ve kanserin
ortaya çikmasina veya ilerlemesine etken
olur.
* Prostat büyümesi ve tahribatina neden
olur.
* Çogu zararli etkiler zamanla ortaya
çikacagindan ilerde birçok rahatsizliga
uygun bir ortam hazirlar. Ayrica bunca
zarara karsi, sporculari bekledikleri
performans açisindan bir süre etkilese de
yarismaya yakin kesilecegi için bu etki
müsabaka sirasinda % 10'luk bir avantajdan
ileriye gitmez. Son yapilan arastirmalar
bunu kanitlamistir.
* Vücutta su tuttugu için yarismaci için
dezavantaj teskil eder.
* Kan basincini arttirir ve kalp hastaligina
neden olur.
* Bütün bu sayilan yan etki ve zararlari ile
birlikte, bunlari ortadan kaldirmak için
daha baska ilaçlar kullanilmasini
gerektirerek metabolizmanin yorulmasina
neden olur.
Bütün bu olumsuzluklara ragmen, kaçinilmaz
sekilde doping tutkusunu yenemeyenler ve en
fazla doping yanlisi olanlar bile:
* En az 4-5 sene çalismadan (bu süre içinde
vücut ancak üst seviyelere gelecek ve
disaridan ilaç alimina gerek
göstermeyecektir.)
* En az 20 yas sinirini geçmeden
* Her kürden sonra 2-3 ay ara verip
doktorlara karaciger, kan, hormon ve diger
saglik testi yaptirmadan asla
kullanmamalidirlar.
Doping ilaçlarinin etki ve zararlari kisiden
kisiye degistigi gibi, yasla da ilgili
olarak degismemektedir. Birçok besin
maddesinde de hormonal katkilar sonucu
birikimler olustugundan, yedigimiz
besinlerle dahi bunlari alabilecegimiz
açisindan da konuya ciddiyetle yaklasmak
gerekmektedir.
STEROIDLERIN
YAN ETKILERI:
Gerek her ilacin özelliklerini açiklamaya
çalisirken ve gerekse dopingin zararlarini
sik sik tekrarladigimdan burada konu basligi
altinda özetleyecegim.
Steroidler, kullanilan ilaçlarin cinsine
göre sporcuya çesitli açilardan etki yapar.
Güç, kuvvet dayaniklilik, kas gelismesi,
güven duygusu, yag yakmasi v.s. gibi
sporcunun arzuladigi etkiler saglarken,
diger taraftan fiziksel ve moralmen olarak
da ters yönde etkiler. Anabolik, androjenik
steroidler toksik oldugundan karacigerde
birikerek, karacigerin dokusunu bozarak,
muhtelif karaciger hastaliklari ve sonuçta
kanser ve ölüme kadar götürürler. Özellikle
17-alpha alkylated cinsi oral haplar,
karacigere çok zararlidir. Bunlarin zarari
bazen seneler sonra da çikabildigi gibi,
tedavileri de seneler sürebilir. Uzun süreli
kulanimlarda karaciger testleri kötü çikar.
Bu ilaçlarin zararli yan etkileri yas, kadin
veya erkek, çocuk, büyük, yasli, vücut
yapilari, metabolizmaya göre de kisiden
kisiye degisir. Hormonal isleyisleri bozar.
Hipofizi etkiler. Hipofiz kanaliyla da erkek
yumurtaliklarim etkileyip erkekligin kaybina
yol açar. teslisleri büyütmesine ragmen,
spermler azalir.
Vücutta su
ve tuz tutar:
Steroidlerin hemen hemen tamama yakini
vücutta degisik ölçülerde su tutar. Bu da
vücudun elektroliz dengesini bozar. Vücutta
su ve tuz seviyesi arttikça ödemler baslar.
El ve ayaklar siser, yüzde, yanaklarda ve
göz altinda kilo almis görünümü veren
ödemler olusur. Buna doping argosunda "steroidli
ay yüz" denmektedir.
Vücudun su tutmasi sonucu, birçok organlar
zarar gördügü gibi tansiyon da artar. Bunu
önlemek için mecburen su atici haplar alinir
ki, bu da vücuda ayri bir yük getirir ve ani
su atislari da baska açilardan problemler
yaratir.
Kadinsi
özellikler olusturur:
Erkek sporcularda, gögüs uçlari sivrilerek
büyür. Buna gynecomastia (Jinekomasti)
denmektedir. Bunu önlemek için Nolvadex,
Proviron ve Fludestrin gibi ilaçlarin
kullanilmasini gerekir. Su toplayip kilo
arttikça, kaslar kadinimsi yumusak görünüm
kazanir. Erkekte, kadin östrojen hormonu
seviyesini yükseltir. Bu da daha birçok
degisik açilardan vücutta kadinsi özellik
belirtilerini arttirir. Bunlar Steroid
çesitleri ve her vücudun etkilenmesine göre
degisir.
Derideki
degisiklikler:
Derideki en önemli etki sivilceler (Akne)
dir. Her ilacin etkisine, dozaja ve kullanim
süresine ve vücudun kabullenme nisbetine
göre degisik görünümde ve büyüklükte deride
sivilceler olusur. Sporcunun teni yarali
bereli çok çirkin bir görünüm kazanir. Bu
özellikle depot etkili testosteronlar ile
birlikte, karacigeri çok etkileyen Anadrol
ve Dianabol gibi haplarin agir kürler
halinde kullanilmasinda olusur. Bu
sivilceler, erkek sporcularin sirt, omuz
gögüs ve yüzlerinde meydna gelir. Kadinlarin
ise; yüz, sirt, omuzlarinda ortaya çikar.
Hafif yüz sivilcelerinde, benzoyl peroxide
sürülür ve antibiyotikle, B vitamini
takviyesi yapilir. Daha fazla alana yayilmis
sivilceler için, bunlara ilave olarak,
Tetracycline (antibiyotik) veya Accutane
alinir. Ayrica deri alinan steroidlerle su
toplayip atarak, elastikiyetini kaybeder.
Derinin rengi sari-yesilimsi ve cansiz bir
görünüm kazanir. Derinin üzerine temas eden
su, yayilmayip damla damla kalir. Bu
belirtiler sporcunun steroid kullandiginin
ön göstergesidir. Tecrübeli hocalar,
sporcusunu iyi takip ederek, bu
belirtilerle, steroid kullanip
kullanmadigini anlayarak gerekli ikazlarda
bulunurlar.
Psikolojik
ve ruhsal degisimler:
Gerek erkek ve gerekse kadin sporcular,
yüksek dozda ve uzun süreli steroid
kullanirlarsa, agresif davranis bozukluklari
(sinirli, kavgaci, saldirgan) gösterirler.
Baslarda bu ruh hali sporcuya etkili bir
çalisma hirsi kazandirsa da sonra bu
davranis bozukluguna dönüsür. Her zaman
kavgaya hazir sinirli bir sporcu yaratilisi
kazanir, ilaçlari kullanirken gösterecegi
yüksek form büyük bir egoizm ve üstünlük
duygusu yaratirken, biraktiklari zaman
meydana gelecek düsüs de moral bozucu ters
etki yapar.
Mide ve
sindirim sistemi problemleri:
Özellikle oral alinan 17-alpha alkylated
türü steroidler; epigastrik. ishal, karin
agrisi v.s. problemler yaratir. Igne
olanlari ise midede sikinti hissi olusturur.
Saç
dökülmesi ve kellik:
Steroidler, biraz da genetik yapiyla ilgili
olarak saç dökülmesine ve hatta kellige
sebep olmaktadir. Sporcularda ve özellikle
kadinlarda, vücuttaki killar artarken, saç
dökülmeleri baslar veya dökülmeyi
hizlandirir. Bazi sporcularda genç yasta
görülen saç dökülmesinin bir sebebi de
kullandiklari steroid ilaçlardir.
Kardiovasküler etkilenmeler:
Steroidlerin kalp ve damar sistemiyle ilgili
olarak da zararlari vardir. Kandaki
kolestrol ve trigliserit seviyesini
yükseltir. Iyi kolestrolü düsürürken,
zararli kolestrolü arttirir. Bu da
damarlarda tikanmalara ve kalp krizlerine
sebep olur. Tansiyonu arttirmasi da bu
sisteme zararli etkisidir. Ayrica,
Steroidlerin etkisiyle artan kuvvetle
yapilan agir yüklenmeler, onu tasiyamayacak
yapiya sahip olan sistemde kanamalara dahi
yol açmaktadir.
Kadinlarda
erkeklik belirtileri:
Anabolik ve androjenik steroidler kadinlarda
erkeklik belirtilerini arttirmaktadir.
Kandaki hormonal isleyisi bozarak erkeksi
gelismelere yol açar. Sivilce, vücutta
erkeksi killanma, saç dökülmesi, vücuttaki
kaslarin erkeksi görünümü, ses kalinlasmasi
ve boguklugu, klitoris büyümesi ve daha
birçok erkeksi belirtiler olusur. Kadin
vücudu erkeginkine göre bu ilaçlardan daha
çok etki ve tepki görmektedir. Kadinlarin
libido artisi sinir ve agresifliligi
arttirir. Hamilelige yakin zamanlardaki
kullanim ise, dogacak çocukta genetik
bozukluklara yol açar.
Büyüme
problemi:
Henüz gelismesi tamamlanmamis genç sporcular
kullanirsa, kemik büyümelerine ve oransiz
gelismelere yol açar. Özellikle, kemiklerin
uç kismindaki yumusak dokularda büyüme olur.
Yüz hatlari sivrilesir. Boyu uzamayanlar
için gelistirilen birçok steroid ilaci, bu
defa anormal boy uzamalarina sebep olur.
Prostat
büyümesi ve kanseri:
Steroidler, alinan doza, süreye ve kisilerin
etkilenme nisbetine göre, erkeklerde prostat
büyümesine ve sonuçta prostat kanserine
sebep olur.
Yüksek
tansiyon:
Birçok steroid özellikle vücutta tuz ve su
tuttugundan yüksek tansiyona yol açar. Bu
genetik tansiyon sorunu olanlarda, artisi
daha da körükler.
Kalp
büyümesi:
Steroidler gene kullanim ve kisisel
faktörlere göre kalp büyümelerine yol açar.
Ayrica birçok sporcu, steroidlerin etkisiyle
kendi vücut kapasitelerinin üstünde kilo
kaldirip efor harcarlar. Bu da 5 tonluk
kamyona 10 ton ve hatta çok daha fazlasi yük
koymak gibi, esas sistemleri bozar ve
organlari etkiler.
Böbreklere
zararli etkisi:
Böbrekler steroid kullanimlarinda büyük yük
altina girmektedir. Bunun en önemli sebebi
vücutta ve karacigerde biriken toksit
artiklarin böbrekler kanaliyla atilmasidir.
Ayrica yüksek tansiyon, vücutta su ve tuz
birikmesi veya su kaybi böbreklere zararli
etki yaparak harap ederler. Su atici ilaçlar
ise, böbreklerdeki havuzcuklarin kuruyarak
yapismasina ve böbrek harabiyetine sebep
olur. Böbrek tümörlerinin olusmasini veya
artmasini körükler. Idrar koyu ve bulanik
renk alir. Özellikle Parabolan, böbreklere
daha zararli etki yapar.
Diger
zararli yan etkileri:
Steroidlerin diger yan etkileri ise özetle;
bas agrisi, bulanti, birakinca ani kuvvet
kayiplari, vücudun tasiyabilecegi yükten
fazlasini kaldirmak suretiyle çesitli adele
ve tendon sakatliklari, genetik yapi
bozukluklari ve igneler yapilirken olusacak
problemler olarak siraliyabiliriz. |
|
